Zwanen van Nederland 2

 

2. Oprechte patriotten

À Paris

December 1795

I
“We zijn oprechte patriotten. Maar
het grote gebaar zit er bij ons niet in,
mijne heren”, zegt Blaauw bezorgd tot het
Comité de Salut Public (voorop,
sceptisch pruilend, de handen op de rug,
de zon flatteus in het warrige haar
Carnot). “We lijken eerder saai. Bij ons
geldt overleg & nog eens overleg.
Iedere kring, elke bevoegdheid moet
de kans hebben zich uit te spreken &
wat dan als resultaat te voorschijn komt
lijkt vaak misschien wat flets. Gelijk de zon
boven de polder, die is ook vaak flets,
maar toch niet zonder weligheid. Ik wijs
u er graag op dat, ondanks alle schijn
van het tegendeel, de rijkdom van ons volk
voortkomt uit landbouw, uit de grond. We zijn
geen handelslui & de haute finance
is iets dat we er maar bij doen. Au fond”,
zegt hij, zijn kin koppig omhoog, zijn blik
op het plafond gevestigd van de zaal
waar putti woekeren in wolkenluchten,
“au fond zijn wij gewoon een volk van boeren.”


II
“Onze strijd is niet uw strijd. Onze strijd
is een strijd van ons tegen ons, als u
begrijpt wat ik bedoel, is om ons vrij
te maken van onszelf” (De wolfsgrijns van
Carnot). “We zijn al eeuwenlang gelijk &
bevrijd van tirannie. De tirannie
bij ons is onze eigen tirannie,
een tirannie van zelfgenoegzaamheid.

Wij hebben nieuwe vormen nodig, zeker,
uw nieuwe vormen, maar vooral omdat
onze eigen vormen, wijzelf, zijn bedorven.”


III
“Allerlei rechten hebben wij verworven
& wij beseffen heel goed: dankzij u –
maar voor een simpel volk van boeren, wat
betekenen uw mensenrecht, uw recht
van burgers meer dan loos gepraat!” De Fransen
knikken. Ze snappen er niet veel van, want
het Frans van deze man is om te huilen.
Ze hadden beter Walen kunnen sturen,
ook krompraters daar, maar tenminste te
verstaan. “Ja, ja,” zeggen ze sussend, ‘ja.’
Ze kijken elkaar onderzoekend aan.
“Natuurlijk. Onze rechten. Geen probleem.
Heel goed gezegd. Wij hebben u verstaan.”

Een bestuurlijk standpunt

“Visie, het is in feite doorgaans niet
meer dan een ander woord voor drijverij.
Besturen kan het beste
in bescheidenheid gebeuren,
vanuit een continuïteitsgedachte.

‘Geen leeftijd kan buiten verandering’,
zei Thorbecke, ‘geen toestand of hij tracht
in een andere over te gaan.’ Maar wel

in een continuüm; dus niet met grote
stappen, grootse beroering: via groei.
Veel visie, veel verdriet & wat verandert
door zulke barensweeën dat niet ook

anders & beter via groei ontstaat?”

Bij de borrel

Loquitur Willem III

“Sherry van ‘t vat, veel beter dan het bocht
dat ze in flessen importeren, maar

sherry blijft sherry. Ik houd niet van drank.
Evenmin als van vrouwen trouwens, daar-

voor wegen mijn verplichtingen te zwaar
als erfelijk constitutioneel monarch.”

Brede horizon, breed land

Brede horizon, breed land, water,
grauwe lucht, regen. Moeilijk om te geloven
in een god die dit zo heeft gewild. Toch:

onverbiddelijk ‘s zondagsmorgens ter kerk,
en ‘s zondagsmiddags wandelen, over de dijk,

langs sloten en zompige weiden, in hoog-
gesloten, donkere kleren. En onder
de regenjassen zilveren broches verborgen.